Σύρε ένα κομμάτι πάνω σε άλλο (ανταλλαγή)

Σύρε ένα κομμάτι πάνω σε άλλο (ανταλλαγή)

Η γιορτή της μητέρας γιορτάζεται σε περισσότερες από 50 χώρες στον κόσμο. Ως είθισται, η Γιορτή της Μητέρας εορτάζεται την δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, και φέτος πέφτει την Κυριακή 12 Μαΐου.

Η γιορτή της μητέρας στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα η γιορτή της μητέρας συνδέθηκε με την Υπαπαντή του Κυρίου, που είναι Δεσποτική και Θεομητορική εορτή της Ορθόδοξης Εκκλησίας και εορτάζεται στις 2 Φεβρουαρίου. Κατά την συγκεκριμένη ημέρα, η Εκκλησία μας τιμά την «προσφορά» του Ιησού στο Ναό από την μητέρα Του Μαρία και τον θετό Του πατέρα Ιωσήφ, σαράντα ημέρες μετά τη γέννησή Του, όπου ο γέροντας Συμεών και η γερόντισσα Άννα αναγνώρισαν στο πρόσωπο του βρέφους τον Μεσσία και προφήτευσαν σχετικά με το λυτρωτικό έργο Του.

Κάτι αντίστοιχο, συμβαίνει και σήμερα, καθώς όταν «σαραντίσει» το βρέφος, οι γονείς του το οδηγούν στην εκκλησία για το ευλογήσει ο ιερέας (Σαραντισμός).

Ο παράλληλος εορτασμός της μητέρας ξεκίνησε το 1929 με προφανή τον συμβολισμό. Όμως κατά την δεκαετία του 1960, ο εορτασμός ατόνησε και ενισχύθηκε η δυτικόφερτη συνήθεια εορτασμού της δεύτερης Κυριακής του Μαΐου.

Οι πρώτες αναφορές για την Γιορτή της Μητέρας και της μητρότητας ανάγονται στην αρχαία Ελλάδα. Η μητέρα Γη (Γαία) σύζυγος του Ουρανού είναι η προσωποποίηση της φύσης, που γεννά όλο τον κόσμο και λατρεύεται σαν η υπέρτατη θεότητα. Η λατρεία περνά στη συνέχεια στην κόρη της, Ρέα, σύζυγο και αδερφή του Κρόνου.

Η Ρέα λατρεύεται σαν η «Μητέρα των Θεών», καθώς φαίνεται να είναι η πρώτη, που γέννησε με τοκετό και ανάθρεψε τα παιδιά της με μητρικό γάλα. Οι αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν τιμές στη Ρέα κάθε άνοιξη, καθώς ήταν και θεά της γης και της γονιμότητας.

Η Γιορτή της Μητέρας θεωρείται ένας καλός λόγος για εκδηλώσεις ειλικρίνειας για την αγάπη και την εκτίμηση που τρέφουμε προς το πρόσωπο που μας έφερε στη ζωή. Ωστόσο, στην σύγχρονη εποχή, η συγκεκριμένη εορτή, έχει τις ρίζες της στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο (1861- 1865), στην διάρκεια του οποίου οι ανθρώπινες απώλειες στις μάχες ξεπέρασαν τις 600.000, ενώ οι θάνατοι αμάχων ανήλθαν τις 500.000.

Ημέρα μνήμης και πένθους για τα παιδιά που χάθηκαν στον πόλεμο

Έτσι, η Ημέρα της Μητέρας ξεκίνησε ως ημέρα μνήμης και πένθους των γυναικών που είχαν χάσει τα παιδιά τους, και γενναίους στρατιώτες στον πόλεμο. Όταν η επέτειος άρχισε να εμπορευματοποιείται, η μεγαλύτερη υποστηρίκτρια της ιδέας, Anna Marie Jarvis εναντιώθηκε με όλα τα μέσα, καταλήγοντας να πεθάνει μόνη και χωρίς χρήματα σ’ ένα σανατόριο.

Η ιστορία ξεκίνησε τη δεκαετία του 1850, όταν με διοργανώτρια την μητέρα της Anna, μια εθελοντική ομάδα γυναικών από τη δυτική Βιρτζίνια πρωτοστατούσε για την καλυτέρευση των συνθηκών υγιεινής, την προσπάθεια μείωσης της παιδικής θνησιμότητας και τον περιορισμό μόλυνσης του γάλακτος, σύμφωνα με την ιστορικό του Wesleyan College, Katharine Antolini. Μέλημα των γυναικών ήταν παράλληλα η φροντίδα των τραυματισμένων στρατιωτών και από τα δύο μέτωπα του Αμερικανικού εμφυλίου

Στα χρόνια που ακολούθησαν μετά τον πόλεμο, η Jarvis και οι υπόλοιπες γυναίκες οργάνωναν πικνίκ «Φιλίας» και πραγματοποιούσαν συμβολικές εκδηλώσεις με σκοπό την ενεργό πολιτική δράση του γυναικείου πληθυσμού για την προώθηση της ειρήνης και τη συμφιλίωση των δύο πλευρών.

Με στόχο ακριβώς έναν ενεργό πολιτικό ρόλο από την πλευρά των γυναικών, πέρα από τη μητέρα της Anna που είχε συνθέσει «Ύμνο μάχης για τη Δημοκρατία» και είχε συντάξει τη Διακήρυξη για τη Γιορτή της Μητέρας, η συγκεκριμένη ημέρα καθιερώθηκε κυρίως, από την κόρη της, Anna. Η ίδια οργάνωσε τον πρώτο εορτασμό της Μέρας της Μητέρας το 1908 καθώς είχε επηρεαστεί έντονα από τον θάνατο της μητέρας της το 1905.

Στις 10 Μαΐου της ίδιας χρονιάς, είχαν προγραμματιστεί εκδηλώσεις στον τόπο όπου είχε γεννηθεί η Jarvis, στο Grafton της δυτικής Βιρτζίνια. Μια εκκλησία μάλιστα ανάμεσα στα μέρη που έγιναν οι εκδηλώσεις, τώρα έχει μετονομαστεί σε Διεθνή Βωμό της Ημέρας της Γυναίκας.

Μέσω των προσπαθειών της Jarvis, η Ημέρα της Μητέρας άρχισε να γιορτάζεται σε περισσότερες πόλεις μέχρι που ο 28ος πρόεδρος των ΗΠΑ, Woodrow Wilson το 1914 καθιέρωσε ως επίσημη ημέρα, την δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.

Όλοι τσουγκρίζουμε κόκκινα αυγά το Πάσχα, αλλά λίγοι γνωρίζουν επακριβώς τον λόγο. Το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών το Πάσχα είναι ένα έθιμο με βαθιές ρίζες και συμβολισμούς, που συνδυάζει στοιχεία από την παγανιστική και χριστιανική.

Επίσης, το αυγό αποτελεί σύμβολο της γέννησης του κόσμου και του κύκλου της ζωής, δεν είναι λοιπόν περίεργο που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του πασχαλινού τραπεζιού, μιας και το Πάσχα -με την Ανάσταση του Χριστού- γιορτάζουμε τη νίκη της ζωής επί του θανάτου. Πλέον τα συναντάμε βαμμένα σε διάφορα χρώματα και με πολλά και ευφάνταστα σχέδια, ωστόσο παραδοσιακά βάφονται κόκκινα, ενώ η μέρα που γίνεται το βάψιμο τους είναι η Μεγάλη Πέμπτη.

Γιατί τσουγκρίζουμε κόκκινα αυγά το Πάσχα;

Το έθιμο με το τσούγκρισμα των αυγών ξεκίνησε αρχικά ως παιχνίδι στη βόρεια Αγγλία. Αυτός που είχε το πιο γερό αυγό και κατάφερνε να συντρίψει τους αντιπάλους του ήταν και ο νικητής.

Άλλη εκδοχή έχει ρίζες στο Βυζάντιο. Όπως το μικρό κλωσσόπουλο σπάει το κέλυφος του αυγού του κι έρχεται στη ζωή, βλέποντας το φως, έτσι αντίστοιχα, σπάζοντας το αυγό, κομματιάζεται ο θάνατος κι έρχεται το φως και η ζωή.

Πολλοί κρατούν και δεν τσουγκρίζουν το πρώτο αυγό που βάφεται, γιατί ανήκει στην Παναγία και δεν πρέπει να πειραχτεί. Κάποιοι το φυλούν όλο τον χρόνο στο εικονοστάσι τους, μέχρι την επόμενη Μ. Πέμπτη. Τότε το φυτεύουν στα χωράφια τους ή το κρεμούν στις μάντρες των ζώων, για να είναι γόνιμα.

Το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών αποτελεί ένα παραδοσιακό και σημαντικό έθιμο του Πάσχα, με πολυεπίπεδα συμβολισμούς που συνδέουν την παγανιστική και χριστιανική παράδοση.

Αν και η Κυριακή των Βαΐων είναι «μέσα» στη Σαρακοστή, την ημέρα αυτή η νηστεία «σταματά» και το παραδοσιακό φαγητό είναι ψάρι.

Αν και η Κυριακή των Βαΐων είναι «μέσα» στη Σαρακοστή, την ημέρα αυτή η νηστεία «σταματά» και το παραδοσιακό φαγητό είναι ψάρι.

«Βάγια, Βάγια των βαγιών, τρώνε ψάρι και κολιό, κι ως την άλλη Κυριακή με το κόκκινο αυγό!», όπως λέει κι ένα παιδικό τραγούδι.

Η Κυριακή των Βαΐων είναι η προηγούμενη από το εκείνη του Πάσχα. Μετά την Κυριακή των Βαΐων ή Κυριακή του Λαζάρου, αρχίζει η Μεγάλη Εβδομάδα, η Εβδομάδα των Παθών.

Τι γιορτάζουμε την Κυριακή των Βαΐων

Την Κυριακή των Βαΐων γιορτάζεται η πανηγυρική είσοδος του Ιησού στα Ιεροσόλυμα, όπου, κατά τα Ευαγγέλια, οι Ιουδαίοι τον υποδέχθηκαν κρατώντας βάγια (κλαδιά φοινίκων) και απλώνοντας στο έδαφος τα ρούχα τους ζητωκραύγαζαν «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».

Κατά τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού η Κυριακή των Βαΐων γιορταζόταν μαζί με την ανάσταση του Λαζάρου. Αργότερα η δεύτερη μετατέθηκε κατά μία ημέρα πριν, το λεγόμενο Σάββατο του Λαζάρου.

Τόσο για την Ορθόδοξη όσο και για την Καθολική Εκκλησία, η Κυριακή των Βαΐων σηματοδοτεί την αρχή των Αγίων Παθών.

Παρά το χαρμόσυνο χαρακτήρα της, αρχικά η κατάλυση ψαριών, λαδιού και κρασιού την ημέρα αυτή θεωρήθηκαν ασυμβίβαστα προς την ιερότητα της Μεγάλης Εβδομάδας και της ακολουθούμενης νηστείας, προσαρμόζοντας αυτή ανάλογα.

Πως γιόρταζαν την Κυριακή των Βαΐων

Στις πρώτες εκκλησίες, η Κυριακή των Βαΐων εορταζόταν με αναπαράσταση του γεγονότος.

Στους Αγίους Τόπους κατά τον 4ο αιώνα ο επίσκοπος ξεκινώντας με πομπή από το Όρος των Ελαιών έμπαινε στα Ιεροσόλυμα επί «πώλου όνου» περιστοιχιζόμενος από τον κλήρο, ενώ οι πιστοί προπορεύονταν κρατώντας κλάδους φοινίκων.

Στους βυζαντινούς χρόνους τελούνταν ο λεγόμενος «περίπατος του Αυτοκράτορα», όπου η πομπή ξεκινούσε από τα ανάκτορα στην οποία συμμετείχε ο αυτοκράτορας κρατώντας την εικόνα του Χριστού πλαισιωμένος από το ιερατείο, όπου και κατέληγε στην Αγία Σοφία. Της αυτοκρατορικής πομπής ηγούνταν ο λαμπαδάριος ο οποίος έψελνε «Εξέλθατε ἔθνη καὶ θεώσασθε σήμερον τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν…».

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Βαλσαμώνα, στο τέλος της γιορτής ο μεν Αυτοκράτορας διένεμε ιδιόχειρα βάγια και σταυρούς, ο δε Πατριάρχης κεριά για τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Το βυζαντινό έθιμο παρέλαβαν και τηρούσαν με ευλάβεια και οι Τσάροι της Ρωσίας, τους οποίους ακολουθούσε ο κλήρος ξεκινώντας από το Κρεμλίνο και καταλήγοντας στο μητροπολιτικό ναό.

Στην Ελλάδα αντ’ αυτών διατηρείται μόνο η διανομή των βαγιών από τους ιερείς.

Κατά το Μεσαίωνα στη Δυτική Εκκλησία υπήρξε ένα περίεργο έθιμο όπου μέσα στην εκκλησία περιέφεραν ένα γαϊδούρι, επί του οποίου φερόταν ομοίωμα του Χριστού.

Αναφορικά με τη νηστεία της ημέρας αυτής υπάρχει μια διαφοροποίηση στο αν μπορεί κάποιος να φάει ψάρι ή όχι.

Η γνώμη του Θεόδωρου του Στουδίτη είναι ότι την Κυριακή των Βαΐων «τρώγεται ψάρι», επειδή θεωρείται Δεσποτική εορτή.

Για τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη μόνο μία ημέρα της Μεγάλης Σαρακοστής τρώγεται ψάρι δηλαδή, την ημέρα του Ευαγγελισμού.

Είναι χαρακτηριστική η θέση των Aποστολικών Διαταγών όταν λένε:

«Μετά από αυτές (δηλαδή τις εορτές των Χριστουγέννων και των Θεοφανείων), να τηρείται τη νηστεία της Τεσσαρακοστής, η οποία περιλαμβάνει ανάμνηση της ζωής του Κυρίου και της νομοθεσίας. Να κρατιέται αυτή η νηστεία πριν από το Πάσχα, αρχίζοντας από τη Δευτέρα και συμπληρούμενη την Παρασκευή.

Μετά από αυτές αφού σταματήσετε τη νηστεία, να αρχίζετε την αγία εβδομάδα του Πάσχα, νηστεύοντες κατ’ αυτήν όλοι με φόβο…».

Είναι ενδεικτικοί οι όροι «αφού σταματήσετε τη νηστεία» και «να αρχίζετε», οι οποίες δείχνουν ότι μια νηστεία τελειώνει και μία άλλη αρχίζει.

Αυτή που τελειώνει είναι η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής και αυτή που αρχίζει είναι η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας.

Άρα η Κυριακή των Βαΐων βρίσκεται ανεξάρτητα ανάμεσα σε δύο νηστείες.

Σε λίγες ώρες έρχεται η Πρωταπριλιά (1 Απριλίου 2024), οπότε θα πρέπει να είστε προσεχτικοί σε όσα ακούτε από τα κοντινά σας πρόσωπα, αλλά και τους συναδέλφους σας στο γραφείο. Κατά την συγκεκριμένη ημέρα, αναβιώνει το παραδοσιακό έθιμο, αφού οι περισσότεροι πολίτες είτε λένε ευφάνταστα ψέματα, είτε σκαρφίζονται αστείες φάρσες, επιδιώκοντας να «κοροϊδέψουν» αγαπημένα τους πρόσωπα.

Τα ψέματα της Πρωταπριλιάς είναι ένα έθιμο που έλκει την καταγωγή του από την Ευρώπη. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές σχετικά με τον τόπο και τον χρόνο που γεννήθηκε το συγκεκριμένο έθιμο.

Οι επικρατέστερες εκδοχές, όμως, είναι οι ακόλουθες:

Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή, το έθιμο ξεκίνησε από τους Κέλτες. Λαός της βορειοδυτικής Ευρώπης, οι Κέλτες, ήταν δεινοί ψαράδες. Η εποχή του ψαρέματος ξεκινούσε την 1η Απριλίου. Την συγκεκριμένη, όμως, εποχή του χρόνου, οι συνθήκες δεν ήταν ευνοϊκές, συνεπώς, η «ψαριά» δεν ήταν καθόλου ικανοποιητική. 

Προκειμένου, ωστόσο, οι ψαράδες να μην γυρίσουν στα σπίτια τους ντροπιασμένοι, έλεγαν ψέματα σχετικά με το πόσο μεγάλα ψάρια είχαν πιάσει. Αυτή η συνήθεια έγινε, με το πέρασμα του χρόνου, έθιμο.

Η δεύτερη εκδοχή, που θεωρείται και πιο βάσιμη ιστορικά, θέλει γενέτειρα του εθίμου τη Γαλλία του 16ου αιώνα. Μέχρι το 1564 η Πρωτοχρονιά των Γάλλων ήταν η 1η Απριλίου. Τη χρονιά αυτή όμως, και επί βασιλείας Καρόλου του 9ου, αυτό άλλαξε και Πρωτοχρονιά θεωρούταν πλέον η 1η Ιανουαρίου. Στην αρχή αυτό δεν το δέχτηκαν όλοι οι πολίτες. Όσοι πολίτες αντιδρούσαν, συνέχιζαν να γιορτάζουν, την παλαιά πλέον, Πρωτοχρονιά τους (1η Απριλίου), ενώ οι υπόλοιποι τους έστελναν πρωτοχρονιάτικα δώρα για να τους κοροϊδέψουν. Το πείραγμα αυτό μετατράπηκε με τον καιρό σε έθιμο.

Το εν λόγω έθιμο ήρθε και στην χώρα μας, όμως, διαφοροποιήθηκε σ’ ένα βαθμό. Η βασική ιδέα, βέβαια, παρέμεινε ίδια. Λέμε καλοπροαίρετα ψέματα με σκοπό να ξεγελάσουμε το «θύμα» μας. Σε κάποιες περιοχές, θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά.

Σε μερικές άλλες, επίσης, πιστεύουν ότι ο «θύτης» θα έχει καλή σοδειά στις καλλιέργειες του. Όσο για το «θύμα», πιστεύεται ότι, σε αντίθεση με τον «θύτη», θα έχει γρουσουζιά τον υπόλοιπο χρόνο και πιθανότατα αν είναι παντρεμένος, θα χηρέψει γρήγορα.

Στη Θράκη το βρόχινο νερό της Πρωταπριλιάς θεωρείται θεραπευτικό και γι’ αυτό το μαζεύουν σε μπουκάλι και πίνει απ’ αυτό ο άρρωστος.

Στην Κομοτηνή, την παλιά Γκιουμουλτζίνα, λέγανε πως την Πρωταπριλιά το είχαν σε καλό να γελούν, «για να γίνουν τα κουκούλια τους»,όταν, βέβαια, είχαν σηροτροφία (εκτροφή μεταξοσκωλήκων).

Στην Τζαντώ της Ανατολικής Θράκης, είχανε σε καλό να «γελάσουν» τον άλλον, για να κάνουν τα δέντρα καρπό μα εκείνος που ξεγελιόταν, το είχε σε κακό όλο το χρόνο, θα ήτανε γελασμένος, κι αν ήταν παντρεμένος, θα χήρευέ.

Τέλος, στην Άνδρο συνηθίζουν να λένε ψέματα την 1η του Μάρτη κι όχι την Πρωταπριλιά.

   

   Η Καθαρά Δευτέρα πλησιάζει και δεν υπάρχει παιδί που να μην περιμένει πως και πώς να πετάξει τον χαρταετό του ψηλά στον ουρανό. Χαρταετοί μεγάλοι, μικροί, με διάφορα χρώματα και σχέδια, με τις ζωηρές ουρές τους, όλοι έχουν τη θέση τους στο γαλάζιο τ’ ουρανού.

   Συνήθως χρέη «πιλότου» έχει στην αρχή ο μπαμπάς, που αναλαμβάνει να τον «απογειώσει», όμως μετά η συνδρομή ενός δεινού χειριστή, με μικρά μαλακά χεράκια κρίνεται απαραίτητη για να γίνουν οι σωστές μανούβρες. Ο χειριστής έχει πάντα το βλέμμα του καθηλωμένο στον ουρανό και άλλοτε «αμολάει καλούμπα», άλλοτε μαζεύει, ανάλογα με τον αέρα.

   Ποια είναι όμως η ιστορία αυτού του τόσο διασκεδαστικού και όμορφου εθίμου;

 

   Οι χαρταετοί πλανιόνται στους ουρανούς εδώ και χιλιετίες, από το 1.000π.Χ.. Το ταξίδι ξεκίνησε από τις χώρες της Ανατολής, όπως η Κίνα, αλλά δεν άργησε να φτάσει και στη χώρα μας και να προσαρμοστεί στα ελληνικά δεδομένα. Εδώ, βλέπετε, δεν φτιάχναμε τους χαρταετούς από μπαμπού και μετάξι αλλά από ελαφρύ ξύλο χαρτί.

 

   Το πέταγμα του χαρταετού ψηλά στον καταγάλανο ουρανό, εκεί που κάνει τις φιγούρες του με τη βοήθεια του ανέμου, έχει τον δικό του συμβολισμό, που δεν είναι άλλος από την κάθαρση και την ανάταση της ψυχής μετά το ξεφάντωμα της αποκριάς. Μετά το πέταγμα του χαρταετού, η ψυχή μας είναι καθαρή και έτοιμη να ξεκινήσει τη νηστεία της Σαρακοστής, αρχής γενομένης φυσικά από την Καθαρά Δευτέρα.

   Δεν είναι λίγες οι οικογένειες που θα ξεχυθούν στην εξοχή για να απολαύσουν τόσο το πέταγμα του χαρταετού όσο και τα σαρακοστιανά εδέσματα. Αν θέλετε να κάνετε αυτή την εμπειρία να χαραχτεί στη μνήμη σας ακόμα πιο έντονα, δεν έχετε παρά να φτιάξετε το χαρταετό μόνοι σας.

   Για να στεφθεί το εγχείρημά σας από απόλυτη επιτυχία το μόνο που χρειάζεστε είναι τα κατάλληλα υλικά, πολλή όρεξη, κέφι, μεράκι και ο συνδυασμός από δύο ζευγάρια χέρια, τα παιδικά, για τις λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά, και τα μεγαλύτερα και δυνατά που θα δώσουν τη δύναμη στον χαρταετό να πετάξει.

   Αν φτιάξετε τον χαρταετό παρέα, σίγουρα θα ζήσετε το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας ακόμα πιο έντονα και θα έχετε μοιραστεί μαζί μια ακόμα αξιομνημόνευτη και μοναδική στιγμή. Πάντως ό,τι κι αν αποφασίσετε, το σίγουρο είναι ότι την Καθαρά Δευτέρα ακόμα και οι γονείς γίνονται παιδιά, μ’ εκείνη την έξαψη που ένιωσαν όταν πέταξαν τον χαρταετό για πρώτη φορά κι εκείνη την αγωνία για να φτάσει όσο το δυνατόν ψηλότερα…

   Από εμάς η ευχή είναι να περάσετε υπέροχα και καλή Σαρακοστή!

   

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας (8 Μαρτίου) είναι μια μέρα για να ενώσουμε τις φωνές μας με ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και να φωνάξουμε δυνατά και ξεκάθαρα το μήνυμά μας για ίσα δικαιώματα:  «Τα δικαιώματα των γυναικών είναι ανθρώπινα δικαιώματα!».

   Γιορτάζουμε όλες τις γυναίκες, με όλες τις διαφορές τους. Αγκαλιάζουμε τις όποιες διαφορές τους ως προς την πίστη, τη φυλή, την εθνικότητα, το φύλο ή τη σεξουαλική ταυτότητα ή την αναπηρία. Γιορτάζουμε αυτές που ήρθαν πριν από εμάς, αυτές που στέκονται δίπλα μας τώρα και αυτές που θα έρθουν μετά.

   Είναι μια στιγμή για να γιορτάσουμε τα επιτεύγματα των γυναικών, κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά ή πολιτιστικά.

   Το 1908, σε ένα φόντο τρομερών συνθηκών εργασίας και εκμετάλλευσης, 15.000 γυναίκες βγήκαν στους δρόμους της Νέας Υόρκης διαμαρτυρόμενες για λιγότερες ώρες, καλύτερες αμοιβές και δικαιώματα ψήφου.

   Η πρώτη Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας πραγματοποιήθηκε το 1911 και περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι συμμετείχαν σε συλλαλητήρια στην Ευρώπη.  Μόλις το 1975 τα  Ηνωμένα Έθνη  υιοθέτησαν την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου, όπου γιορτάζεται μέχρι σήμερα.

   Είναι μια ημέρα για να αναγνωρίσουμε πόσο μακριά έχουμε φτάσει προς την ισότητα των φύλων, καθώς και πόσο μακριά έχουμε ακόμη να φτάσουμε. Το 1911, μόνο οκτώ χώρες επέτρεπαν στις γυναίκες να ψηφίζουν, η ίση αμοιβή, η ίση εργασία ήταν πρωτόγνωρη (για όσες επιτρεπόταν να εργαστούν).

   Έχουμε κερδίσει πολλά. Ενώ κάποτε οι γυναίκες δεν μπορούσαν να ψηφίσουν, τώρα είναι ηγέτες χωρών. Ενώ κάποτε αντιμετώπιζαν περιορισμούς στον τόπο εργασίας, τώρα διαχειρίζονται εταιρείες. Αποκτήθηκαν  δικαιώματα που οι γιαγιάδες μας δε θα μπορούσαν ούτε καν να ονειρευτούν, αλλά εξακολουθούμε να μην έχουμε πλήρη ισότητα. Και η πλειοψηφία των γυναικών στον κόσμο δεν είναι τόσο κοντά σε αυτόν τον στόχο.

   Η πρώτη πορεία, πριν 100 περίπου χρόνια, αφορούσε τον τερματισμό των επιβλαβών συνθηκών στο χώρο εργασίας, τα ίσα δικαιώματα, την ίση αμοιβή και τον τερματισμό της εκμετάλλευσης. Και δυστυχώς, αυτοί οι στόχοι εξακολουθούν να είναι επίκαιροι σήμερα.

   Μερικές φορές, ακόμη και όταν θεσπιστούν νόμοι και δικαιώματα, αγνοούνται ούτως ή άλλως. Παρά τους νόμους για την ενδοοικογενειακή βία, την ευαισθητοποίηση του κοινού και την πρόσβαση σε νομική προστασία, συνεχίζεται η βία με θύματα γυναίκες.

Η παγκόσμια ημέρα της γυναίκας είναι  μια ευκαιρία κάθε χρόνο για να υπενθυμίσουμε στις κυβερνήσεις, στις επιχειρήσεις και σε όλους τους άλλους ότι:

« όσο μια γυναίκα αντιμετωπίζει διακρίσεις, παρενόχληση, ανισότητα ή καταπίεση, το αντιμετωπίζουμε όλες»

Η Τσικνοπέμπτη έχει πάρει το όνομά της από την τσίκνα, ένα έθιμο που ίσως προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων

Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη ονομάζεται η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής), επειδή την ημέρα αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λιώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο καπνός (τσίκνα) είναι διάχυτος παντού. Από αυτή την τσίκνα, λοιπόν, έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται Τσικνοπέμπτη.

Το έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή του. Εικάζεται, όμως, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης».

Την Τσικνοπέμπτη ξεκινούν ουσιαστικά οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα την Καθαρά Δευτέρα. Ανάλογες γιορτές υπάρχουν στη Γερμανία (Schmutziger Donnerstag = Λιπαρή Πέμπτη) και στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ (Mardi Gras είναι η Λιπαρή Τρίτη), που συνδυάζονται με καρναβαλικές εκδηλώσεις.

Στο έθιμο της Τσικνοπέμπτης και γενικά στην κρεατοφαγία αντιτίθεται η οργάνωση «Πολίτες για τα Δικαιώματα της Φύσης και της Ζωής» (ΠΟΦΥΖΩ), που υποστηρίζει την ιδεολογία του «αντισπισισμού» (anti-speciesism), η οποία στρέφεται κατά της καταπάτησης των δικαιωμάτων των ζώων.

Η Τσικνοπέμπτη ανά την Ελλάδα

Στην παλαιά πόλη της Κέρκυρας τελούνται τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσια ή αλλιώς Κουτσομπολιά ή Πέτε Γόλια. Η πετεγολέτσα, το πετεγουλιό όπως το λένε οι Κερκυραίοι, δεν είναι άλλο από το γνωστότατο κουτσομπολιό. Η πετεγολέτσα πραγματοποιείται το βράδυ της Τσικνοπέμπτης, στην Πιάτσα κοντά στην τοποθεσία «Κουκουνάρα», της πόλης τής Κέρκυρας.

Στην Πάτρα έχουμε το έθιμο της Κουλουρούς. Η Γιαννούλα η Κουλουρού πιστεύει λανθασμένα πως ο Ναύαρχος Ουίλσον είναι τρελά ερωτευμένος μαζί της και πως έρχεται να την παντρευτεί. Γι’ αυτό ντύνεται νύφη και με τη συνοδεία των Πατρινών πηγαίνει να προϋπαντήσει τον καλό της στο λιμάνι. Γύρω της οι Πατρινοί διασκεδάζουν με τα καμώματά της.

Στις Σέρρες ανάβονται μεγάλες φωτιές στις αλάνες, στις οποίες αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν από πάνω τους. Στο τέλος κάποιος από την παρέα με χιούμορ αναλαμβάνει τα «προξενιά», ανακατεύοντας ταυτόχρονα τα κάρβουνα με ένα ξύλο.

Στην Κομοτηνή καψαλίζουν την κότα που θα φαγωθεί την επόμενη Κυριακή (της Απόκρεω). Αυτήν την ημέρα τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα φαγώσιμα. Ο αρραβωνιαστικός στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον κούρκο, και εκείνη στέλνει μπακλαβά και μια κότα γεμιστή. Όλα αυτά πραγματοποιούν την παροιμία πως ο «έρωτας περνάει από το στομάχι».

Στο Ηράκλειο της Κρήτης, μικροί και μεγάλοι περιδιαβαίνουν μεταμφιεσμένοι στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.

    Κάθε Μάρτιο συμβαίνει ένα φαινόμενο μοναδικό στην ελληνική ύπαιθρο. Είναι εκείνη η περίοδος του χρόνου που ανθίζουν οι ροδακινιές και “βάφουν” ροζ τον κάμπο της Βέροιας.

Εκατοντάδες επισκέπτες σπεύδουν στην περιοχή κάθε χρόνο για να θαυμάσουν το πανέμορφο τοπίο, ενώ πληθώρα δράσεων, όπως πεζοπορία και ποδηλατάδα, διοργανώνει ο Τουριστικός Όμιλος Βέροιας.

Ο εύφορος κάμπος της Ημαθίας μεταμορφώνεται σε μια απέραντη ροζ θάλασσα, από τις χιλιάδες ανθισμένες ροδακινιές!

   Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι ο Ηρόδοτος αναφέρει πως σε αυτά τα μέρη βρίσκονταν οι περίφημοι «Κήποι του Μίδα».

   Στις παραδόσεις της Ανατολής, η ροδακινιά θεωρείται “το Δέντρο της Ζωής του Επίγειου Παραδείσου” που παρέχει στους ανθρώπους ζωή και χαρά.

   Το παραμυθένιο σκηνικό, μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα, θυμίζει Ιαπωνία και τις ανθισμένες κερασιές στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα θεάματα της χώρας, ιδιαίτερα δημοφιλές στους Ιάπωνες.

   Τα άνθη της ροδακινιάς, συμβολίζουν την άνοιξη, την αναγέννηση και ως συνέπεια τη γονιμότητα, ενώ έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης μεγάλων ζωγράφων, όπως ο Van Gogh ενώ έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης μεγάλων ζωγράφων, όπως ο Van Gogh.

   Έλληνες αλλά και ξένοι επισκέπτες, έρχονται στην περιοχή για να δραπετεύσουν για λίγο από την καθημερινότητά τους και να γίνουν και αυτοί μέρος του ροζ πίνακα που δημιουργεί η μαγεία της φύσης, με τις ανθισμένες ροδακινιές να εκτείνονται σε περισσότερα από 170.000 στρέμματα.

Αποκριές και αρχαιότητα * Είναι αξιοθαύμαστο το πώς τα πανάρχαια δρώμενα επέζησαν ως τις μέρες μας ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΙΒΕΡΙΟΣ

 Είναι γνωστό ότι διάφορες αποκριάτικες εκδηλώσεις που γίνονται αυτή την εποχή σε πολλά μέρη σχετίζονται, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, με πανάρχαια θρησκευτικά δρώμενα που ανάγονται στην αρχαιότητα. Τις συναντούμε, π.χ., στη θρησκεία των Βαβυλωνίων, των Αιγυπτίων, των Ελλήνων,

Είναι γνωστό ότι διάφορες αποκριάτικες εκδηλώσεις που γίνονται αυτή την εποχή σε πολλά μέρη σχετίζονται, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, με πανάρχαια θρησκευτικά δρώμενα που ανάγονται στην αρχαιότητα. Τις συναντούμε, π.χ., στη θρησκεία των Βαβυλωνίων, των Αιγυπτίων, των Ελλήνων, των Ρωμαίων, όπως και σε λαούς πρωτόγονους και λιγότερο πολιτισμένους. Κύρια γνωρίσματά τους είναι οι μεταμφιέσεις των συμμετεχόντων σε αυτές που καλύπτουν τα πρόσωπά τους με μάσκες, συνήθως δύσμορφες, οι θορυβώδεις χοροί με τραγούδια και αισχρολογίες, η οινοποσία κ.ά. Ορισμένοι λαοί είχαν ενσωματώσει τέτοια στοιχεία σε τελετουργίες σχετικές με την έναρξη της νέας χρονιάς αποβλέποντας στο να είναι ευνοϊκή γι’ αυτούς. Αλλοι πάλι τα συμπεριέλαβαν σε τελετές σχετικές με την άνοιξη και προσδοκούσαν να πετύχουν μ’ αυτά πλούσια σοδειά και καλά γεννήματα. Πρωτόγονες κοινωνίες τα συσχέτιζαν με ποικίλες μαγικές δοξασίες. Από τις γιορτές της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας αρκετές είναι αυτές που παρουσιάζουν ομοιότητες με σύγχρονες αποκριάτικες εκδηλώσεις, όπως π.χ. διάφορες γιορτές του Διονύσου, τα Σατουρνάλια, τα Βακχανάλια, τα Λουπερκάλια, οι Καλένδες. Θα αναφερθώ στα Λουπερκάλια, για τα οποία ο Ν. Πολίτης πίστευε ότι παρουσιάζουν τις περισσότερες ομοιότητες. Επρόκειτο για μια γιορτή που σχετικά γρήγορα έχασε τον θρησκευτικό της χαρακτήρα και μεταμορφώθηκε σε μια καθαρά λαϊκή διασκέδαση που ικανοποιούσε και τα δεισιδαιμονικά ένστικτα των πιστών της. Το όνομά τους το οφείλουν στον θεό Λούπερκο, έναν θηριόμορφο ευεργετικό δαίμονα της βλάστησης και της ευγονίας, ιδιαίτερα αγαπητό σε αγρότες και βοσκούς. Τον λάτρευαν σε μια σπηλιά στις υπώρειες του Παλατινού λόφου στη Ρώμη όπου, σύμφωνα με την παράδοση, μια λύκαινα είχε θηλάσει τους μυθικούς δίδυμους ιδρυτές της πόλης Ρέμο και Ρωμύλο. Τα Λουπερκάλια μεταξύ άλλων περιλάμβαναν θυσία, κυρίως με κατσίκια και κριάρια, κοινή συνεστίαση όλων των μελών του ιερατικού σωματείου που ήταν επιφορτισμένο με τη λατρεία του θεού (Λούπερκοι), καθώς και οδοιπορία των τελευταίων στους δρόμους της Ρώμης. Ξεκινούσαν από τη σπηλιά του θεού τους και κατέληγαν πάλι σ’ αυτήν έχοντας διασχίσει διάφορα τμήματα της πόλης, από τα οποία, σύμφωνα με την παράδοση, είχαν περάσει και οι μυθικοί δίδυμοι ιδρυτές της. Οι Λούπερκοι έτρεχαν γυμνοί φορώντας μόνο το δέρμα των θυσιασθέντων θυμάτων τους και έχοντας στο κεφάλι τους ένα στεφάνι. Κρατώντας μαστίγια καμωμένα από λουριά που είχαν κοπεί από τα δέρματα των ζώων που είχαν προσφέρει στον θεό τους, κτυπούσαν καθ’ οδόν όσους συναντούσαν και κυρίως γυναίκες. Προτιμούσαν τους γλουτούς τους, αφού πίστευαν ότι με τον τρόπο αυτόν τις καθιστούσαν γόνιμες μητέρες. Η όλη γιορτή είχε φτάσει σε ακρότητες, πράγμα που ανάγκασε τον Αύγουστο να πάρει μέτρα. Απαγόρευσε τη συμμετοχή σ’ αυτή παιδιών και εφήβων, ενώ η πομπή των Λουπέρκων υποχρεωτικά έπρεπε να συνοδεύεται από σώμα ιππέων που επέβλεπε ώστε τα τυχόν έκτροπα να μην ξεπερνούν κάποια όρια. Εν κατακλείδι τα Λουπερκάλια ήταν μια γιορτή αγροτική και ποιμενική που αποσκοπούσε να συνδράμει στην ευφορία της γης και στη γονιμότητα των ανθρώπων και των ζώων, ενώ συγχρόνως βοηθούσε και στην κάθαρση της πόλης. Εχοντας βαθιές ρίζες και απήχηση στις λαϊκές μάζες συνέχισε να είναι αγαπητή και μετά την επικράτηση του χριστιανισμού ακόμη και ανάμεσα σε πιστούς του Ναζωραίου!

Σίγουρα είναι αξιοθαύμαστο το πώς τέτοια πανάρχαια δρώμενα επέζησαν ως τις μέρες μας ακόμη και σε λαούς με υψηλό πολιτισμικό επίπεδο. Πολύ περισσότερο μάλιστα αφού οι θρησκείες που επικράτησαν, όπως π.χ. ο χριστιανισμός, προσπάθησαν με κάθε μέσο να εξαφανίσουν τις «ειδωλολατρικές» αυτές τελετές. Κάτι που τελικά δεν έγινε κατορθωτό. Στη Δύση μάλιστα έχουμε περιπτώσεις που η επίσημη Εκκλησία ενίσχυσε, συνέδραμε και συμμετείχε ενεργά σε τέτοιες εκδηλώσεις, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί με τη λαϊκή θέληση και να εξυπηρετήσει σκοπιμότητες! Επέζησαν έτσι τα έθιμα αυτά επειδή είναι βαθιά ριζωμένα στην ανθρώπινη φύση. Πρόκειται για γιορτές που αρχικά αποσκοπούσαν στη διαιώνιση της ίδιας της ζωής, ενώ αργότερα περιεβλήθησαν και με κοινωνικά οράματα. Τα Saturnalia π.χ., μια γιορτή με ανάλογες εκδηλώσεις, ήταν αφιερωμένη στον θεό Saturnus, τον αντίστοιχο του ελληνικού Κρόνου, τον θεό του χρυσού αιώνα, στη διάρκεια του οποίου δεν υπήρχε ταξική διαφοροποίηση, δεν υπήρχαν δούλοι, δεν υπήρχε ατομική ιδιοκτησία. Ετσι και στη γιορτή του, που έφτασε να διαρκεί ακόμη και επτά ολόκληρες μέρες, επικρατούσε πραγματική ισότητα. Οι κρατούντες, οι πλούσιοι, οι φτωχοί, οι δούλοι, εξαφάνιζαν κάθε εξωτερικό διακριτικό τους γνώρισμα και συμπεριφέρονταν όλοι ως ισότιμοι. Οσο διαρκούσε ο εορτασμός της, απαγορευόταν κάθε τι που θα μπορούσε να προκαλέσει λύπη, σταματούσαν οι πολεμικές επιχειρήσεις και οι δίκες στα δικαστήρια, καταδικασμένοι έπαιρναν αμνηστία, αποφυλακίζονταν δούλοι. Τέτοιες γιορτές δεν ξεχνιούνται. Αλλά ακόμη και σήμερα, αποτελούν ζωογόνες ψυχαγωγικές δυνάμεις και η ψυχαγωγία, ως κοινωνική ανάγκη, δύσκολα παραμερίζεται.

 

Τα Φώτα ή Θεοφάνια,   είναι μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της ορθόδοξης εκκλησίας μας.    Γυρίζοντας τον χρόνο πίσω, θυμάμαι ως παιδί,  την ενεργή  συμμετοχή  όλων στον εορτασμό, τον θρησκευτικό αλλά και τον…… παγανιστικό  θα έλεγα.

Ρώτησα τότε τον ιερέα του χωριού, με τον οποίο με συνέδεε μια  ιδιαίτερη σχέση  και  από τον οποίο  είχα την πρώτη μου κατήχηση.

  -Τι είναι  τα Φώτα   παππούλη;

- Φώτα παιδί μου ,το  ονομάζει  ο λαός  και είναι  το θείο βάπτισμα του Χριστού και αποτελεί μια γιορτή  φωτισμού όλης της ανθρωπότητας.  Σήμερα γιορτάζουμε τα Θεοφάνια.  Σαν σήμερα στην βάπτιση του Χριστού μας, στον Ιορδάνη ποταμό,  παρουσιάστηκε  για πρώτη και μοναδική φορά η Αγία Τριάδα  ταυτόχρονα !

  Πρώτα, ο μεγάλος Θεός  όπου ακούστηκε εξ ουρανού η φωνή του.

«Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός εν ω ευδόκησα»

Ενώ την ίδια στιγμή εμφανίστηκε  και το άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι.

Παντού στην Ελλάδα παιδί μου, σήμερα, γίνεται  ή ακολουθία του αγιασμού των υδάτων, σε παραλίες, σε μεγάλες δεξαμενές ή στις κολυμπήθρες των ναών όπως εμείς. Με  την μετάληψη και τον ραντισμό  αγιαζόμαστε και καθαριζόμαστε από τις αμαρτίες μας.

 Εμείς με το πέρας της ακολουθίας θα γυρίσουμε όλες τις γειτονιές του χωριού , και θα φωτίσουμε  όλους τους ανθρώπους και  όλα τα σπίτια.

Πράγματι  μπροστά ο παπάς  κρατώντας  στο αριστερό χέρι ένα  μικρό μεταλλικό  δοχείο   το μπακράτσι, με μεγάλο ανοιχτό στόμιο, γεμάτο αγιασμό και στο δεξί  ένα κλωνάρι βασιλικό και  πίσω  εμείς, δύο μικρά  παιδιά του δημοτικού,  ο ένας να κρατάει  την εικόνα της βαπτίσεως και ο άλλος να σέρνει το γαϊδουράκι,  με κρεμασμένους στο σαμάρι πολλούς ντορβάδες .

Αρχίσαμε από το πιο απομακρυσμένη γειτονιά μπαίνοντας σε κάθε ορθάνοιχτο  σπίτι  όπου μας περίμεναν  άνθρωποι, ολόκληρες οικογένειες, να τους αγιάσει ο παπάς, να ραντιστούν   κατοικίες και αντικείμενα,  για να φύγει μακριά το κακό.

 Ο παπάς άρχιζε: Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου  σου Κύριε, η της Τριάδος  εφανερώθη προσκύνησις, του γαρ Γεννήτορος η φωνή  προσεμαρτύρη Σοι…   ραντίζοντας παντού, σπίτια, ανώγια  κατώγια,  αποθήκες , αυλές , πηγάδια. ΄

Στο καλό δωμάτιο των σπιτιών πάνω στο τραπέζι οι νοικοκυρές είχαν  τοποθετήσει  ένα  πιάτο βαθύ, με νερό από το πηγάδι . Ο παπάς το ράντιζε και το αγίαζε. Το αγιασμένο νερό  το κρατούσαν οι νοικοκυρές στο εικονοστάσι και το έπιναν με ευλάβεια όσοι από τα μέλη της οικογένειας  αρρώσταιναν.

 Τότε όλοι είχαν πίστη και περίμεναν με καρτερία τον αγιασμό.  Μα  όλοι!  Παππούδες, γονείς, παιδιά, εγγόνια, συγγενείς ,περαστικοί, άγνωστοι, προσκυνούσαν την εικόνα, έπιναν τρεις γουλιές από τον αγιασμό, ενώ ο παπάς τους σταύρωνε και τους ράντιζε με τον βασιλικό. Οι κυράδες, μας κερνούσαν  γλυκά και μας έδιναν  κουλούρες, χοιρινό κρέας , λουκάνικα, πίτες , που όλα αυτά , τα στοιβάζαμε  στα σακούλια, πάνω στο γαϊδουράκι.

Στους δρόμους δεν ήμασταν μόνοι. Πολλά μικρά παιδιά σε ομάδες των δύο ή τριών, γύριζαν τις γειτονιές και τραγουδούσαν  στα σπίτια, τα κάλαντα των Φώτων. Το τραγούδι τους ακουγόταν από μακριά. 

Σήμερα τα φώτα και ο φωτισμός  και χαρές μεγάλες τ’ αφέντη μας........

 Οι νοικοκυραίοι έδιναν γλυκά και χρήματα στα παιδιά και εκείνα  ευχαριστημένα, στη συνέχεια τα μετρούσαν και έκαναν σχέδια που και πως θα τα ξοδέψουν.  

 Και τι είναι οι καλικάντζαροι παππούλη; Τον ξαναρώτησα.!

Καλικάντζαροι είναι «Δαιμόνια»  παιδί μου! Βγαίνουν από τα  έγκατα της γης για να πειράξουν τους ανθρώπους και να ανακατέψουν τα σπίτια. Είναι πολύ άσχημοι και κακομούτσουνοι. Άλλοι νάνοι, άλλοι ψηλοί άλλοι δασύτριχοι, με μάτια κόκκινα  και αυτιά γαϊδάρου. Δόντια πιθήκου  και  τραγίσια πόδια .Όλο το χρόνο πελεκούν το δέντρο που στηρίζει την γη. Δεν έχουν ποτέ κατορθώσει να το κόψουν γιατί κάθε Χριστούγεννα ανεβαίνουν πάνω στη γη.  Όσο λείπουν στον πάνω κόσμο το δέντρο ξαναγίνεται ακέραιο όπως πρώτα.  Δεν κατορθώνουν ποτέ να κάνουν σωστή δουλειά. Τους αρέσουν  τα εδέσματα των Χριστουγέννων. Θέλουν να μπουν  στα σπίτια αλλά τώρα το χειμώνα όλες οι πόρτες και τα παράθυρα είναι κλειστά. Προσπαθούν  από τα τζάκια , αλλά συνεχώς αυτές τις ημέρες, ανάβει φωτιά όλο  το εικοσιτετράωρο και δεν το κατορθώνουν.

Ο  κάθε νοικοκύρης έχει επιλέξει ένα ξύλο χοντρό και αγκαθερό, το χριστόξυλο ή  σκαρκάτζαλο που καίει μέρα νύχτα όλο το δωδεκαήμερο.

Οι καλικάντζαροι δεν μπορούν να βλάψουν τους ανθρώπους, μόνο να τους πειράξουν. Το πιο έξυπνο κόλπο να τους απομακρύνουμε είναι να αφήνουμε  ένα κόσκινο έξω  στο πεζούλι .Οι καλικάντζαροι  μετρούν τις τρύπες όλο το βράδυ χωρίς να το κατορθώσουν. Έτσι την αυγή θα φεύγουν. 

Και ποιοι τους διώχνουν στον κάτω κόσμο;

-Ο αγιασμός που κάνουμε  τώρα αλλά και τα Ρουγκατσάρια.  Τα παιδιά ακολουθούν τα παλαιά έθιμα του λαού μας που φθάνουν μέχρι την αρχαιότητα  και δεν έχουν καμιά σχέση με παγανιστικές δοξασίες.   Τα έθιμα πρέπει τα τηρούνται. Αν ξεχάσουμε το παρελθόν μας θα χάσουμε την ταυτότητα μας. Όλα  τα παιδιά που απαρτίζουν την ομάδα  Ρουγκατσάρια,  ήρθαν σήμερα στην εκκλησία και τους κοινώνησα. Ακούς τα κουδούνια από μακριά;  Σε λίγο θα είναι κοντά μας.

Οι ομάδες μας σχεδόν διασταυρώθηκαν. Ξεχώριζαν μπροστά η νύφη και ο γαμπρός. Η νύφη-άντρας- με λευκό βέλο στο πρόσωπο, βαμμένα κόκκινα χείλια, φρύδια έντονα μαύρα, μαλλιά κοτσίδες μέχρι την μέση,   δυο πορτοκάλια για στήθη,  άσπρο νυφικό μέχρι τα γόνατα , με αξύριστα πόδια  φορώντας τσαρούχια  και ο γαμπρός  ψηλός γεροδεμένος,  με μεγάλο μουστάκι, μάλλινο άσπρο παντελόνι, πουκάμισο με φαρδιά  μανίκια, γιλέκο χρυσοκέντητο, κόκκινο  ζουνάρι να μη μπορεί να τους ματιάσει κανείς, ζωσμένος  δύο κουμπούρια στη μέση. Δίπλα του οι γονείς και ο κουμπάρος ντυμένοι ανάλογα κρατώντας γκλίτσες.   Παραδίπλα ένας  τσολιάς  ζωσμένος  στη μέση του, μια μεγάλη  κουδούνα  εμπρός  και  κυπριά  γύρω  του και άλλοι δύο κουδουνοφόροι  αράπηδες να χοροπηδάνε. Οι γονείς οι κουμπάροι,  οι φίλοι  όλοι μασκαρεμένοι, να ακολουθούν. 

Δύο από την ομάδα, βαμμένοι μαύροι, ασχημομούρηδες με κουρελιασμένα ρούχα -υποτίθεται ξένοι- ζωσμένοι δύο  μεγάλα μπομπάρια , να προσπαθούν να φτάσουν την νύφη, αλλά να απωθούνται από  τον γαμπρό και τους κουμπάρους. Όλος ο κόσμος στο κατώφλι .Μικρά παιδιά να τρέχουν, πέρα δώθε, τα σκυλιά να γαβγίζουν,οι γάτες να κρύβονται, τα ζώα να τσινάνε.

Πανζουρλισμός.

 Ο  παπάς και ο αγιασμός  τελείωσαν, τα σκήπτρα  στους  Ρουγκατσάρηδες

Επιστρέψαμε στο σπίτι του  παπά , μεταφέροντας όλα τα καλούδια που μαζέψαμε. Εκείνος μας ευχαρίστησε  και  μας χαρτζιλίκωσε γενναιόδωρα.

Συναντηθήκαμε με την  ομάδα των  Ρουγκατσάρηδων, για να συμμετέχουμε και εμείς στο πανηγύρι.

Εκεί με  άλλους φίλους, τους ακολουθήσαμε στο υπόλοιπο χωριό, αλλά και πέρα από το χωριό  στον οικισμό των Βλάχων, στα  Μίλια, και στον σιδηροδρομικό σταθμό Δομοκού.

Εκεί ,στον σταθμό, που υπήρχαν εύποροι συγχωριανοί  και μαγαζάτορες, τα γλυκά  καθώς και αρκετά τάληρα  θεωρούνταν δεδομένα. 

Από τα μίλια στο σταθμό  απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων έβαλαν δύο τρακτέρ με καρότσες  να μας μεταφέρουν. Τέτοιο πανηγύρι μόνο σε γάμους βλέπαμε. Εκεί συνέβη κάτι σπάνιο. Ο σταθμάρχης καθυστέρησε την Οτομοτρίς  (παλιό τρένο επιβατηγό)  για να τραγουδήσει η ομάδα τα κάλαντα και να παιχτεί το σόου της παρενόχλησης της νύφης. Όλοι οι επιβάτες να φωνάζουν και χειροκροτούν και η αποβάθρα να γεμίσει από κέρματα.

Νοσταλγία και όμορφες θύμισες από τα παλιά.

Τα λουκάνικα μπορούσαν να τα συντηρήσουν αρκετό καιρό, αφού τα κρεμούσαν , ψηλά στα δωμάτια και άλλους χώρους του σπιτιού  όπου και ωρίμαζαν, στον αέρα.
Το κρέας το καβούρδιζαν με λιωμένο λίπος το βάζανε σε ειδικό βαρελάκι ρίχνοντας του λίπος όσο να σκεπαστεί, και το αποθήκευαν στο κελάρι.    Το κρατούσαν όλο τον χειμώνα . Ήταν ένα από τα πιο νόστιμα  χειμωνιάτικα εδέσματα.
Εκεί στο κελάρι  θα έβρισκε κανείς το  αμπάρι όπου αποθήκευαν το σιτάρι, το βαρέλι με το τυρί, το βαρέλι του κρασιού, την νταμιτζάνα με το τσίπουρο, τα αυτοσχέδια ράφια γεμάτα με πατάτες, ξερά κρεμμύδια και σκόρδα κρεμασμένα, κυδώνια , καρύδια κλπ. Λίγο πιο πέρα ήταν κρεμασμένο ένα ζύγι, μια παλάντζα, τα λανάρια, τα κοσκίνια, τα τσεκούρια, κλαδευτήρια και ότι άλλα γεωργικά εργαλεία που τους χρειάζονταν στην καθημερινή τους ζωή.

Στις 6 Μαΐου πανηγύριζε το εκκλησάκι του Αγίου Σεραφείμ στην Κουζλόπα.  Το χωριό σύσσωμο, αλλά και πανηγυριώτες από κοντινά χωριά καθ’ ομάδες συναθροίζονταν στην εκκλησία αλλά και στον περίβολο χώρο να ασπασθούν την εικόνα του Αγίου και να συμμετάσχουν στην θεία λειτουργία.
Από τα ξημερώματα ο παπά-Θωμάς για να προλάβει, καβάλα στο γαϊδουράκι από το χωριό μέχρι το εκκλησάκι, έψαλλε τον όρθρο.
Όλο το χωριό, παιδιά, μεγάλοι ακολουθούσαν
Η θεία λειτουργία ετελείτο με όλους του ιερείς των γύρω χωριών προεξάρχοντος του  πάντοτε του παπά-Θωμά.  

Ο άγιος Σεραφείμ είναι τοπικός Άγιος. Γεννήθηκε στο Ζέλι Αμφίκλειας , ασκήτεψε στο όρος Δρόμπου Λιβαδειάς και εκοιμήθη το 1602. Έκανε πολλά θαύματα και γιορτάζεται από τους  πουρναριώτες στις  6 Μαΐου

Υ.Γ. Υπάρχουν επιβεβαιωμένες μαρτυρίες, και σήμερα ζώντων πουρναριωτών ότι έχουν δει ολοζώντανο τον άγιο με το άσπρο άλογο του, που τους μίλησε.






 Βασίλης Καραγιάννης